Katedra św. Mikołaja

Wiadomości


Adwent (łac. Adventus - przyjście): w liturgii rzymskiej okres roku liturgicznego poprzedzający Boże Narodzenie;
- u Rzymian pierwsze oficjalne odwiedziny dygnitarza po objęciu władzy;
- w religiach pogańskich doroczne przyjście bóstwa do świątyni symbolizowane wystawieniem jego obrazu;
- w starożytności chrześcijańskiej terminu adwent używano na oznaczenie podwójnego przyjścia Syna Bożego: jako człowieka (wcielenie) i jako Sędziego w chwale (na końcu świata).

Pierwsze wzmianki o Adwencie pochodzą z Hiszpanii i Galii z IV w. Był to okres o charakterze pokutnym, z postem, abstynencją małżeńską i skupieniem. W Hiszpanii okres ten trwał od 17 XII do 6 I, a w Galii od 1 XII a nawet od 11 XI. Początkowo przygotowywał on wiernych na święto Epifanii, a dopiero od V w. na święto Bożego Narodzenia.
Adwent do połowy V w. nie był znany w Rzymie. Dopiero od VI w. okres 2 tygodni przed Bożym Narodzeniem ustanowiono okresem przygotowawczym. W tym czasie czytano ewangelię o zwiastowaniu NMP i o działalności Jana Chrzciciela. Za czasów papieża Grzegorza Wielkiego czas trwania Adwentu to już 4 niedziele z liturgicznym przygotowaniem wiernych na przyjście Pana, bez praktyk pokutnych.

Od czasu przyjęcia przez Galię liturgii rzymskiej w VII w. zmienia się charakter Adwentu. Znowu jest to okres o charakterze pokutnym, który odzwierciedlony jest w fioletowym kolorze szat liturgicznych, opuszczeniu Gloria i Te Deum, ograniczeniu ozdób w kościele i później muzyki organowej. Adwent w tej formie powrócił do Rzymu, skąd od XI w. rozpowszechniał się w całym Kościele.

W liturgii współczesnej Adwent zaczyna się w niedzielę, która jest najbliższa uroczystości św. Andrzeja Apostoła, czyli między 29 XII a 3 XII. Czas trwania Adwentu to 23 -28 dni. Cztery niedziele w tym okresie noszą nazwę Pierwszej, Drugiej Trzeciej i Czwartej Niedzieli Adwentu. Okres Adwentu kończy się w Wigilię Bożego Narodzenia, która czasem zbiega się z Czwartą Niedzielą Adwentu. Pierwsza Niedziela Adwentu rozpoczyna nowy rok liturgiczny.

Współczesny Adwent ma podwójne znaczenie. Ma przygotować wiernych na uroczystości Bożego Narodzenia oraz skłonić ich do refleksji o ponownym przyjściu Syna Bożego na ziemie. Dlatego Adwent nie ma wymiaru pokutnego, ale jest czasem radosnego oczekiwania na rzeczywiste przyjście Chrystusa, które uobecnia się w liturgii. Opuszczając w tym okresie Gloria oczekujemy na nowe zabrzmienie hymnu anielskiego śpiewanego podczas nocy narodzenia Jezusa.

Czytania zaczerpnięte z proroka Izajasza nadają Adwentowi charakter jednolitości. Adwent podzielony jest na dwa podokresy, co jest wyrażone w dwóch różnych prefacjach adwentowych. Pierwszy podokres obejmuje czas od pierwszej niedzieli adwentu do 16 XII i jego liturgia mówi o drugim przyjściu Chrystusa. Natomiast drugi podokres przygotowuje wiernych bezpośrednio do Bożego Narodzenia przez zachęcanie ich do odrodzenia w sobie dziecięctwa Bożego. Poszczególne dni tego podokresu mają własne teksty modlitw we Mszy św. i brewiarzu. Czytania Czwartej Niedzieli ukazują postacie Starego Testamentu i Maryję, oczekujących na narodzenie Pana.

Na zwyczaje adwentowe w Polsce duży wpływ miały praktyki zakonne benedyktynów i cystersów. Stąd w niektórych regionach Adwent nazywany był czterdziestnicą lub przedgodziem. Charakter pokutny tego okresu znalazł wyraz w staropolskim przysłowiu: "Święta Katarzyna klucz zgubiła, Święty Jędrzej znalazł, zamkną skrzypki zaraz."
Do tradycji wyłącznie polskiej należy wotywna Msza św. odprawiana przed świtem ku czci Najświętszej Maryi Panny zwana Roratami (łac. rorate coeli desuper - spuście rosę niebiosa). Roraty zostały wprowadzone najpierw w Poznaniu w XIII w. przez Przemysława Pobożnego, a następnie w Krakowie przez Bolesława Wstydliwego. Podczas tej Mszy św. król umieszczał na ołtarzy zapaloną świece i oświadczał: "Jestem gotów na sąd Boży.". Po nim czynił tak prymas Polski mówiąc: "Sum paratus ad adventum Domini", potem kolejno: senator, ziemianin, rycerz, mieszczanin i chłop, powtarzając słowa króla. W wiekach późniejszych zapalano świece w świeczniku siedmioramiennym, które symbolizowały króla i sześć polskich stanów. Podczas Mszy św. zapala się świece zwane roratownicami lub roratkami. Duża świeca, udekorowana zielenią, oznacza Matkę Boską.

W niektórych dzielnicach, na początku Adwentu, istniał zwyczaj "otrąbywania adwentu" rano i wieczorem przez wiejskich chłopców na ligawkach (długie drewniane trąby), na których trąbiono podczas Rorat. Był to sygnał, że maja zamilknąć instrumenty muzyczne, ustać zabawy, tańce i głośna wesołość bo nadszedł czas powagi, skupienia postów i modlitw, zwłaszcza za dusze zmarłych.

Wiele ludowych obyczajów wiąże się z kultem niektórych świętych: Marcina, Katarzyny, Andrzeja, Mikołaja i Łucji. Głównie były to wróżby dotyczące pogody, przyszłych plonów i wróżby matrymonialne.

Podziel się artykułem:
FaceBook  Twitter